Στο αιγαιοπελαγίτικο αρχιπέλαγος η θάλασσα αγκαλιάζει ξερολιθιές και ηφαιστειακά πετρώματα, ενώ οι αμπελώνες κοιτούν προς τον ορίζοντα σαν φυσικοί φάροι. Τα μελτέμια λειαίνουν τον ουρανό και στεγνώνουν την υγρασία. Τα φτωχά, πετρώδη εδάφη κρατούν τις αποδόσεις χαμηλές. Οι πεζούλες και οι πλαγιές «ζυγίζουν» τη δροσιά του ύψους. Από αυτή τη γεωγραφία γεννιούνται κρασιά με ένταση, λεπτότητα, ευθεία ραχοκοκαλιά οξύτητας και διακριτική αλμύρα που προδίδει τον τόπο από την πρώτη γουλιά.
Κεντρική πρωταγωνίστρια η Σαντορίνη. Η Π.Ο.Π. Σαντορίνη -με τα κλήματα πλεγμένα σε κουλούρα για να αντέχουν στους ανέμους και την άμμο- χτίζει τον λόγο της πάνω στο Ασύρτικο: ατσάλινη οξύτητα, πυκνό φρούτο, ορυκτότητα βρεγμένης πέτρας. Το Αϊδάνι και το Αθήρι λειτουργούν ως ευγενείς σύμμαχοι, προσθέτοντας απαλότητα στη δομή. Η παραδοσιακή ένδειξη Νυχτέρι κρατά ζωντανό ένα πιο ώριμο, πλατύ ύφος, ενώ το Vinsanto από λιαστά σταφύλια με ιδιαίτερη συμπύκνωση και ισορροπία γλύκας και οξύτητας παραμένει διαχρονικό σημείο αναφοράς. Στο ίδιο νησί ανθίζει και το Μαυροτράγανο, δίνοντας βαθύχρωμα, δομημένα ερυθρά κρασιά στις Π.Γ.Ε. Κυκλάδες και Π.Γ.Ε. Αιγαίο Πέλαγος, ενώ πλάι του συναντά κανείς πιο «ελεύθερες» οινοποιήσεις Ασύρτικου και Μαλαγουζιάς, καθώς και εκφράσεις από Chardonnay, Sauvignon Blanc και Syrah που διαβάζουν τη νησιώτικη ενέργεια με διεθνές λεξιλόγιο.
Λίγα μίλια βορειοδυτικά, η Πάρος υπογράφει ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο των Κυκλάδων. Η Π.Ο.Π. Πάρος αποτυπώνει στα λευκά κρασιά τον διάλογο της Μονεμβασιάς με τους λεμονανθούς, τα ώριμα πυρηνόκαρπα φρούτα και την αλμυρή νύξη. Η Μανδηλαριά στα ερυθρά συναντάται συχνά σε χαρμάνι που στρογγυλεύει τις γωνίες και αποδίδει βοτανική αίσθηση. Το νησί τιμά και τη γλυκιά του ιστορία μέσα από την Π.Ο.Π. Malvasia Πάρος, όπου τα λιαστά σταφύλια ντύνουν το ποτήρι με χρυσοκεχριμπαρένιες αποχρώσεις και πολυεπίπεδα αρώματα. Πέρα από τις ονομασίες προέλευσης, η Π.Γ.Ε. Κυκλάδες και η Π.Γ.Ε. Αιγαίο Πέλαγος λειτουργούν σαν ευρύχωρα εργαστήρια έκφρασης: Ασύρτικο, Αθήρι, Μονεμβασιά, Μανδηλαριά, Μαυροτράγανο και Μαλαγουζιά συνυπάρχουν με Chardonnay, Sauvignon Blanc, Cabernet Sauvignon, Merlot και Syrah, γεννώντας από σμιλεμένα, ζωηρά λευκά μέχρι στιβαρά ερυθρά με ακρίβεια στις τανίνες.
Στις βόρειες παρυφές του πελάγους, η Σάμος είναι ταυτισμένη με το Μοσχάτο Μικρόρωγο. Η Π.Ο.Π. Σάμος αποκαλύπτει όλο το εύρος: ξηρές και ημίξηρες εκδοχές με άνθη πορτοκαλιάς και λουκούμι, αλλά κυρίως γλυκά κρασιά -από Vin Doux και Vin Doux Naturel έως παλαιωμένα Νέκταρ- όπου η γλύκα ισορροπεί με την οξύτητα και το άρωμα γίνεται κέντημα. Η Λήμνος δίνει το δικό της άρωμα στο αιγαιοπελαγίτικο μωσαϊκό: η Π.Ο.Π. Λήμνος και η Π.Ο.Π. Μοσχάτος Λήμνου, βασισμένες στο Μοσχάτο Αλεξάνδρειας, προσφέρουν ευγενικά, εξωστρεφή κρασιά -από ξηρά έως γλυκά- πάντα με νησιώτικη φρεσκάδα. Οι Π.Γ.Ε. Λέσβος, Π.Γ.Ε. Χίος και Π.Γ.Ε. Ικαρία δίνουν χώρο σε παραγωγούς να πειραματιστούν με γηγενείς και διεθνείς ποικιλίες, υπό τη σκιά απότομων κλίσεων και με μόνιμο φόντο τη θαλασσινή ατμόσφαιρα.
Προς τα νοτιοανατολικά, τα Δωδεκάνησα υποδέχονται τον ήλιο με αμπέλια στραμμένα στη θάλασσα. Η Ρόδος είναι ο ακρογωνιαίος λίθος: η Π.Ο.Π. Ρόδος στηρίζει τα λευκά της στο Αθήρι επενδύοντας στην καθαρότητα, στη δροσερή αύρα και στη φλούδα λεμονιού. Ταυτόχρονα, τα ερυθρά της στηρίζονται στη Μανδηλαριά, ενώ η Π.Ο.Π. Μοσχάτος Ρόδου παραδίδει αρωματικές ξηρές και γλυκές εκδοχές με υπογραφή Μοσχάτου. Στο ευρύτερο πλέγμα, η Π.Γ.Ε. Δωδεκάνησα και η Π.Γ.Ε. Ρόδος φιλοξενούν από τραγανά, ανοξείδωτα λευκά από Αθήρι ή Ασύρτικο, ερυθρά Μανδηλαριάς με μετρημένη δρυ, μέχρι και εκφράσεις Chardonnay, Sauvignon Blanc, Cabernet Sauvignon, Merlot και Syrah που αποκτούν νησιώτικο νεύρο χάρη στις ημερονύκτιες διακυμάνσεις και τα απογευματινά μελτέμια. Σε μικρότερη κλίμακα, νησιά όπως η Τήνος και η Κως αξιοποιούν την Π.Γ.Ε. Κυκλάδες ή την Π.Γ.Ε. Δωδεκάνησα για να δείξουν την πορεία τους: κομψά, αλμυρά λευκά με λεπτή υφή και καλοφτιαγμένα, μεσογειακά ερυθρά με ώριμο φρούτο.
Παράλληλα με τις επιμέρους ζώνες, η Π.Γ.Ε. Αιγαίο Πέλαγος λειτουργεί ως «ομπρέλα» για ολόκληρο το αρχιπέλαγος. Εκεί, οι γηγενείς ποικιλίες -Ασύρτικο, Αθήρι, Αϊδάνι, Μονεμβασιά, Μανδηλαριά, Μαυροτράγανο, αλλά και Μοσχάτο στις πιο ελεύθερες εκδοχές του- συναντούν τις διεθνείς, επιτρέποντας στους οινοποιούς να «μεταφράσουν» το ίδιο τοπίο σε διαφορετικά ιδιώματα: ανοξείδωτη δεξαμενή για κρυστάλλινη φρεσκάδα, επαφή με οινολάσπες για υφή, προσεκτική δρυ όπου χρειάζεται, πάντα χωρίς να χάνεται το χαρακτηριστικό της αλμύρας.
Η αμπελουργία εδώ είναι χειρωνακτική υπόθεση. Οι απόκρημνες πλαγιές και οι πεζούλες κλείνουν την πόρτα στη μηχανική συγκομιδή, η κουλούρα της Σαντορίνης προστατεύει τους βότρεις, οι παλιοί κορμοί έχουν μάθει να ζουν με ελάχιστο νερό. Το αμπέλι προσαρμόζεται και το ποτήρι το φανερώνει: λευκά με νεύρο και βάθος, γλυκά με ισορροπία και διάρκεια, ερυθρά με μεσογειακή δομή και νησιώτικη φινέτσα. Από την Π.Ο.Π. Σαντορίνη και την Π.Ο.Π. Πάρος έως τις Π.Ο.Π. Σάμος, Π.Ο.Π. Λήμνος, Π.Ο.Π. Μοσχάτος Λήμνου, Π.Ο.Π. Ρόδος και Π.Ο.Π. Μοσχάτος Ρόδου -και μέσα από τις ευρείες Π.Γ.Ε. Κυκλάδες, Π.Γ.Ε. Δωδεκάνησα, Π.Γ.Ε. Αιγαίο Πέλαγος, αλλά και τις πιο τοπικές Π.Γ.Ε. Λέσβος, Π.Γ.Ε. Χίος και Π.Γ.Ε. Ικαρία- τα νησιά του Αιγαίου προσφέρουν μια σπάνια συνέχεια ύφους μέσα στην ευρύτατη ποικιλία. Είναι κρασιά που μυρίζουν αλάτι και θυμάρι, μιλούν χαμηλόφωνα αλλά επίμονα για τον τόπο τους και αφήνουν το κύμα της οξύτητας να σε καλεί ξανά στο ποτήρι.