Στη βόρεια Ελλάδα, εκεί όπου οι οροσειρές εναλλάσσονται με λίμνες και θαλάσσιους κόλπους, η Μακεδονία ξεδιπλώνει ένα από τα πιο πολυσχιδή οινοπέδια της χώρας. Το κλίμα ισορροπεί ανάμεσα στο ηπειρωτικό και στο μεσογειακό: χειμώνες δροσεροί, καλοκαίρια ζεστά, και μεγάλες νυχτερινές πτώσεις θερμοκρασίας που χαρίζουν «κοφτερή» οξύτητα και αρωματική καθαρότητα. Το υψόμετρο, από τα οροπέδια της Φλώρινας έως τις πλαγιές Βερμίου, Πάικου και Ολύμπου, και η γειτνίαση με τη θάλασσα (Θερμαϊκός, Χαλκιδική) δημιουργούν μωσαϊκό μικροκλιμάτων και εδαφών: ασβεστολιθικά και αργιλοπηλώδη στη Νάουσα, αμμώδη και αλλουβιακά στο Αμύνταιο, σχιστολιθικά και φλύσχη στον Όλυμπο και τη Ραψάνη, αμμώδη και ασβεστώδη στις χερσονήσους της Χαλκιδικής. Το αποτέλεσμα είναι κρασιά με ένταση, διαύγεια, δύναμη και χάρη.
Καμία άλλη ελληνική περιφέρεια δεν ταυτίστηκε τόσο με μία ποικιλία, όσο ταυτίστηκε η Μακεδονία με το Ξινόμαυρο. Στην Π.Ο.Π. Νάουσα το Ξινόμαυρο δείχνει την πιο αρχιτεκτονική του όψη: σμιλεμένη τανική δομή, υψηλή οξύτητα, αρώματα κόκκινου φρούτου, ντομάτας, ελιάς και γης, οδηγούν σε κρασιά φτιαγμένα να ωριμάζουν και να εξελίσσονται. Στην Π.Ο.Π. Αμύνταιο, το υψόμετρο και οι λίμνες μετριάζουν τις θερμοκρασίες και γεννούν πιο ραφιναρισμένες, αέρινες εκφράσεις. Πρόκειται για τη μοναδική ελληνική ζώνη όπου το Ξινόμαυρο δίνει και ροζέ και αφρώδεις οίνους με αριστοκρατική δροσιά. Στην Π.Ο.Π. Γουμένισσα, το χαρμάνι Ξινόμαυρο-Νεγκόσκα στρογγυλεύει τις γωνίες, πλαταίνει το φρούτο και προσθέτει βελούδινη υφή χωρίς να χάνεται η χαρακτηριστική ένταση. Και στην Π.Ο.Π. Ραψάνη, στους πρόποδες του Ολύμπου, το Ξινόμαυρο συμπορεύεται παραδοσιακά με Κρασάτο και Σταυρωτό: το τρίπτυχο χαρίζει πληρότητα, μπαχαρένιο βάθος και ορεινή ευγένεια.
Η Χαλκιδική με τις τρεις χερσονήσους της, γράφει ξεχωριστό κεφάλαιο. Στις Πλαγιές Μελίτωνα της Σιθωνίας, το αρχαίο Λημνιό συναντά το Cabernet Sauvignon και το Cabernet Franc στα ερυθρά, δίνοντας κρασιά πυκνά αλλά ισορροπημένα, με μεσογειακή σφραγίδα και ραφιναρισμένη δομή. Στα λευκά, Ασύρτικο και Αθήρι -συχνά δίπλα στη Μαλαγουζιά- υπογράφουν εκφράσεις φωτεινές και καθαρές με θαλασσινή, αλμυρή ορυκτότητα. Γύρω από τη Θεσσαλονίκη και την Επανομή, οι Π.Γ.Ε. Θεσσαλονίκη και Π.Γ.Ε. Επανομή ανέδειξαν τη Μαλαγουζιά και έδειξαν πόσο όμορφα δένει με το Ασύρτικο, σε σύγχρονα χαρμάνια με ένταση αρωμάτων και κρεμώδη υφή.
Ανατολικότερα, η Δράμα και η Καβάλα με τις Π.Γ.Ε. Δράμα, Π.Γ.Ε. Καβάλα και Π.Γ.Ε. Παγγαίο ξεχωρίζουν για τα λευκά ακριβείας από Sauvignon Blanc, Chardonnay και Ασύρτικο, αλλά και για τα ερυθρά με στιβαρότητα και καθαρότητα φρούτου, προερχόμενα από Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Merlot και Syrah. Στο ευρύτερο πλέγμα της Π.Γ.Ε. Μακεδονία εντάσσονται επίσης εκφράσεις από Ροδίτη και Αθήρι, μαζί με δημιουργικές ποικιλιακές ή μεικτές εμφιαλώσεις που αξιοποιούν στο έπακρο το δυναμικό των τοπικών terroirs.
Η ποικιλιακή παλέτα δεν ολοκληρώνεται εδώ. Το Λημνιό, ιστορική ερυθρή ποικιλία της περιοχής, βρίσκει «φωνή» σε παραθαλάσσιους αμπελώνες και γεμίζει με άρωμα μικρόρωγου φρούτου και βοτανικές νύξεις. Η Νεγκόσκα δίνει τον δικό της τόνο στη Γουμένισσα, μαλακώνοντας τις γωνίες του Ξινόμαυρου. Στα λευκά: το Ασύρτικο αποτυπώνει με καθαρότητα τον τόπο, το Αθήρι χαρίζει φιλικότητα και στρογγυλάδα, η Μαλαγουζιά προσθέτει εξωστρέφεια και αρωματικά βότανα, ενώ ο Ροδίτης φέρνει χαρακτηριστική δροσιά. Οι διεθνείς ποικιλίες -Sauvignon Blanc και Chardonnay στα λευκά, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Merlot και Syrah στα ερυθρά- έχουν εγκλιματιστεί υποδειγματικά, αλλά το κοινό νήμα όλων των εκφράσεων παραμένει ελληνικό: ένταση χωρίς βάρος, φρεσκάδα χωρίς λιτότητα, χαρακτήρας που μιλά καθαρά για τον τόπο.Κι αν κάτι συνοψίζει τη Μακεδονία σε μία γουλιά, είναι τα πολλαπλά επίπεδα: πρώτα ο παλμός του φρούτου, ύστερα τα βότανα και η γη, και στο τελείωμα εκείνη η επίμονη, φίνα οξύτητα που καθαρίζει τον ουρανίσκο και υπόσχεται εξέλιξη. Από τα παλαιωμένα, αρχοντικά ερυθρά της Π.Ο.Π. Νάουσα έως τα αφρώδη και ροζέ της Π.Ο.Π. Αμύνταιο, και από τις βελούδινες ισορροπίες της Π.Ο.Π. Γουμένισσα έως τα μπαχαρένια βάθη της Π.Ο.Π. Ραψάνη και τις θαλασσινές υπογραφές της Π.Ο.Π. Πλαγιές Μελίτωνα, η Μακεδονία αποδεικνύει καθημερινά γιατί παραμένει μία από τις ισχυρότερες οινικές ταυτότητες της Ελλάδας. Στις Π.Γ.Ε. Δράμα, Π.Γ.Ε. Καβάλα, Π.Γ.Ε. Παγγαίο, Π.Γ.Ε. Θεσσαλονίκη, Π.Γ.Ε. Επανομή και στο ευρύτερο πλαίσιο της Π.Γ.Ε. Μακεδονία η δημιουργικότητα συναντά την παράδοση και από κοινού διαμορφώνουν μια σκηνή σε συνεχή άνοδο. Μια σκηνή που αξίζει να την εξερευνάς ξανά και ξανά.